درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

تغذیه سالمندان

هم چنین توصیه می‌شود چربی‌های غیر اشباع سالمندان از منابع گیاهی تأمین شود و مصرف کلسترول کمتر از ۳۰۰ میلی‌گرم در روز باشد. مهم‌ترین راهنمایی در مورد تغذیه، تهیه غذاهای ساده و کم‌حجم است که تمامی نیازهای فرد به مواد مغذی را تأمین کند و در عین حال متناسب با فرهنگ فرد باشد. به این منظور مصرف متعادل و روزانه مواد غذایی شامل همه گروه‌های غذایی توصیه می‌شود. از آن‌جایی که در سالمندان نیاز به انرژی کاهش می‌یابد، پروتئین مورد نیاز بدن باید از منابع کم‌کالری و با کیفیت بالا (از لحاظ پروتئین) مانند گوشت‌های کم‌چربی، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، فرآورده‌های لبنی بدون چربی یا کم‌چربی تأمین شود. هم چنین مصرف چربی‌ها باید در رژیم غذایی سالمندان محدود شود.

با افزایش سن مقدار توده چربی بدن سالمندان افزایش می‌یابد و در نتیجه احتمال چاقی و خطر ابتلا به بیماری‌هایی نظیر فشار خون بالا، دیابت و بیماری‌های قـلـبـی-عـروقـی افــزایـش می‌یابد. بنابراین کاهش مصرف چربی می‌تواند به پیشگیری از چاقی، تاخیر بروز سرطان، سختی دیواره عروق و سایر بیماری‌های مزمن کمک کند. برای کاهش مصرف چربی علاوه بر توصیه‌های تغذیه‌ای در بخش گروه‌های غذایی به موارد زیر توجه شود: مصرف ماهی به علت داشتن چربی مفید امگا ۳، سبب کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌شود. توصیه می‌شود حداقل دوبار در هفته ماهی مصرف شود و برای بهبود طعم ماهی می‌توان سبزی‌های معطر و آبلیمو به آن اضافه کرد.

مصرف زرده تخم‌مرغ محدود شود، زیرا حاوی مقادیر زیادی کلسترول است. یک عدد زرده تخم‌مرغ حاوی حدود ۲۱۰ میلی‌گرم کلسترول است. بهتر است بیشتر از ۴ الی ۵ تخم‌مرغ در هفته چه به تنهایی و چه داخل کوکو و سایر غذاها مصرف نشود و چنانچه سطح چربی خون بالا است یا فرد مبتلا به فشار خون بالا یا چاقی می‌باشد حداکثر ۳ عدد تخم‌مرغ در هفته مصرف نماید.

بیماری های تاثیرگذار در تغذیه ی سالمندان
بیماری: هر نوع بیماری حاد و مزمن که شرایط تغذیه‌ای سالمندان را تغییر دهد (روش خوردن)، آن‌ها را در معرض خطر سلامت تغذیه‌ای قرار می‌دهد. بیماری‌های مزمن و از دست دادن حافظه بر وضعیت تغذیه‌ای اثر می‌گذارد. مثلاً افسردگی (در هر ۸ سالمند یک مبتلا به افسردگی دیده می‌شود) تغییر وسیعی در اشتها، هضم و تعادل انرژی و وزن ایجاد می‌کند.
ضعف در خوردن: خوردن کم یا زیاد در سلامت تأثیر می‌گذارد، خوردن غذاهای مشابه در هر روز و عدم مصرف میوه و سبزی و لبنیات منجر به شرایط تغذیه‌ای ناسالم می‌شود. بسیاری از سالمندان و بزرگسالان به مقدار کم میوه و سبزی استفاده می‌کنند.

اهمیت تغذیه در دوران سالمندی
توجه به تغذیه در این دوران به دلیل تغییر نیازهای تغذیه ای اهمیت زیادی دارد. رعایت اصول تغذیه صحیح در سنین میانسالی و سالمندی سبب می‌شود فرد سال‌های عمر خود را با سلامت و نشاط بیشتری طی نماید و کمتر در معرض بیماری‌های شایع همچون فشار خون بالا، چربی خون بالا، دیابت و پوکی استخوان قرار بگیرد. عادات غذایی مطلوب و تغذیه صحیح در پیشگیری از این بیماری‌ها مؤثر است، در نتیجه سالمندانی که اصول تغذیه صحیح را رعایت می‌کنند کمتر در معرض خطر ابتلا به انواع بیماری‌ها قرار می‌گیرند و این خود منجر به بهبود کیفیت زندگی آنان خواهد شد. یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که به عنوان معیار تندرستی و بهداشت در جامعه مطرح است، متوسط طول عمر یا امید به زندگی می‌باشد، به این معنی که هر چه جامعه از نظر بهداشتی و سلامت در وضعیت مطلوب‌تری باشد امید به زندگی نیز بیشتر است. در این راستا تغذیه هم به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی و مهم مطرح می‌شود.

تحقیقات نشان داده‌اند افرادی که عمر بیشتری دارند، اصول تغذیه‌ای خاصی را رعایت می‌کنند به عنوان مثال:
اصول تغذیه صحیح شامل تعادل، کفایت، تنوع، کنترل انرژی و کالری دریافتی را رعایت می‌نمایند.
روزانه مقادیر مناسبی آب و مایعات می‌نوشند.
نوسانات وزنشان کمتر است و همواره وزن مطلوبی دارند.
در هر وعده شام غذای متعادلی مصرف می‌کنند (نه کمتر، نه بیشتر).
هر روز به طور مرتب صبحانه می‌خورند.
میوه و سبزی به مقدار مناسب و به صورت متنوع در برنامه غذایی روزانه آن‌ها وجود دارد.
چربی و مواد غذایی چرب کمتر مصرف می‌کنند (مثل گوشت قرمز، کله‌پاچه، جگر، خامه، کره، بستنی، سوسیس، کالباس و ....)
گوشت‌ سفید را حداقل ۱ بار در هفته مصرف می‌نمایند.
از مصرف نمک و مواد غذایی شور خودداری می‌کنند.
روزانه مقادیر مناسبی فیبر و مواد گیاهی (سبوس، غلات و دانه‌ها، سبزیجات، میوه‌ها) در برنامه غذایی خود می‌گنجانند، که می‌تواند باعث کاهش خطر دیابت و بیماری‌های قلبی- عروقی و سرطان‌ها شود.

تغییرات در ترکیب و فیزیولوژی بدن طی دوره سالمندی
طی دوره سالمندی، فرآیندهای کاتابولیکی (فرآیندهایی که باعث دگرگونی و تجزیه بافت‌ها می‌شود) بیشتر از میزان آنابولیک (فرآیندهای که باعث سنتز و ساخت بافت‌ها می‌شود است). در نتیجه کارایی سلولی کاهش می‌یابد و این امر منجر به آسیب عملکرد اعضای مختلف می‌شود. از نظر ترکیب بدنی، ۲ تا ۳ درصد توده بدون چربی بدن در هر دهه از زندگی از دست می‌رود. کاهش توده ماهیچه‌ای اسکلتی، قدرت ماهیچه‌ها را کم می‌کند. تغییرات در راه رفتن و تعادل، عملکرد فیزیکی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد و عوامل خطر بیماری‌های مزمن افزایش می‌یابد. افزایش توده چربی بدن به موازات کاهش توده عضلانی، میزان متابولیسم را کاهش می‌دهد. میزان متابولیسم پایه (سوخت و ساز پایه) تقریباً ۱۵ تا ۲۰ درصد در طول زندگی کاهش می‌یابد و این تغییرات منجر به کاهش نیاز به انرژی در سالمندان می‌شود و در نتیجه ی کاهش فعالیت آن‌ها، زمینه برای چاقی مساعد می‌گردد.
انرژی مورد نیاز به دلیل فعالیت کم، کاهش توده عضلانی و افزایش بافت چربی تغییر می‌کند. اهمیت ورزش و فعالیت بدنی در طول زندگی توسط انجمن قلب آمریکا، کالج طب ورزشی آمریکا و سایر سازمان‌های بهداشتی به اثبات رسیده است. فعالیت بدنی منظم علاوه بر تأمین سلامت بدن، میزان شیوع بیماری‌ها و همچنین میزان مرگ‌ومیر را در سالمندان کاهش می‌دهد. در حال حاضر بسیاری از سالمندان کشورمان به صورت منظم ورزش، نمی‌کنند. در این افراد فعالیت بدنی با افزایش سن کاهش می‌یابد. با شروع دوره سالمندی حس چشایی، بویایی، بینایی و لامسه ضعیف می شود. معمولاً کاهش حس چشایی و بویایی در سالمندان شایع‌تر است. این کاهش می‌تواند ناشی از عوامل مختلف مثل کاهش تعداد پرزهای چشایی و عصب بویایی، بیماری‌های شخصی مثل آلزایمر، داروها، مداخلات جراحی و عوامل محیطی باشد. افت این حواس فقط باعث کاهش اشتها یا لذت نبردن از غذا نمی‌شود، بلکه عوامل خطری برای مسمومیت غذایی یا قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خطرناک است. تحریک احساس بویایی و چشایی منجر به تغییرات متابولیکی مثل ترشح بزاق، اسید معده، ترشح پانکراس و افزایش سطح انسولین پلاسما می‌شود، بنابراین کاهش این حواس به فرآیند متابولیکی آسیب می‌رساند. کاهش شنوایی و بینایی و توانایی هم در سالمندان شایع است و می‌تواند باعث کاهش اشتها و توانایی تشخیص و دریافت غذا شود. در مجموع سالمندی با تغییر در سلامت دندان‌ها، عملکرد دستگاه گوارش، سیستم قلبی و عروقی، کلیه‌ها، اعصاب، سیستم ایمنی و… همراه است.

برنامه غذایی مناسب برای سالمندان
سالمند به چه شخصی گفته می‌شود؟ دوران سالمندی به سنین بالای ۶۰ سال اطلاق می‌گردد، گرچه تغییرات سالمندی ممکن است از سال‌ها قبل آغاز شود. اما آن‌چه مهم می باشد نگرش ما به سالمندی است. سالمندی، یک بیماری نیست بلکه یک پدیده طبیعی می‌باشد که از لقاح شروع می‌شود و با مرگ پایان می‌یابد. تغییرات سالمندی تحت تأثیر حوادث زندگی، بیماری‌های ژنتیک و عوامل اجتماعی، اقتصادی و روش زندگی قرار دارد، بنابراین سن فیزیولوژیک، منعکس‌کننده وضعیت سلامت است. فاکتورهای شیوه‌ زندگی که به نظر می‌رسد سن فیزیولوژیک را تحت تأثیر قرار می‌دهند عبارتند از: کفایت و نظم خواب، مصرف متعادل غذا و تغذیه صحیح، سیگار، ورزش و فعالیت بدنی و وزن بدن. بنابراین بهبود شیوه زندگی می‌تواند تضمین کننده سلامت افراد در سالمندی باشد.

جلوگیری از نابینایی در سالمندان با مصرف ماهی
محققان دریافته اند، میان مصرف ماهی و تقویت قوه بینایی، رابطه مستقیمی وجود دارد.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از مهر، بررسی ها نشان می دهد، ماهی به علت داشتن روغن امگا 3 که یکی از انواع اسیدهای چرب است، از کوری موقت، که اغلب در سنین کهنسالی ایجاد می شود جلوگیری می کند. بر اساس این گزارش، افرادی که در هفته دو بار یا بیشتر، ماهی مصرف می کنند، نسبت به دیگران از قوه بینایی بهتری برخوردار هستند. البته فواید ماهی و روغن ماهی در سنین نوجوانی و جوانی نیز قابل ملاحظه است، اما تاثیر آن در جلوگیری از کوری موقت در سنین بالا مورد تاکید قرار گرفته است. پزشکان توصیه می کنند که افراد سیگاری و افراد بالای 50 سال، برای جلوگیری از نابینایی، به صورت مداوم در هفته دوبار ماهی مصرف کنند. در صورت عدم مصرف کافی ماهی نیز به سالمندان توصیه می شود، طبق نظر پزشک کپسول های مکمل امگا 3، روغن ماهی و ویتامین های حاوی امگا 3 را در رژیم غذایی وارد کنند.

امگا 3 دشمن آلزايمر
تحقيقات نشان مي دهد اسيدچرب امگا 3 به کاهش رشد دو نوع از ضايعات مغزي مرتبط با آلزايمر کمک مي کند. طبق تحقيقات انجام شده اسيدچرب امگا 3 از تجمع مواد زايد در مغز جلوگيري مي کند و ميزان پروتئين بتاآميلوييد که به شکل پلاک در مغز تشکیل می شود را کاهش مي دهد.

ماهي، روغن زيتون و گردو دوست چشمان شما
اگر مي‌خواهيد واضح‌تر اشياء را ببينيد و قدرت بينايي بهتري داشته باشيد ماهي، روغن زيتون و گردو بخوريد.
به گزارش هلث‌دي‌نيوز، بر اساس آخرين تحقيقات دانشمندان استراليايي مصرف اين مواد که جز مواد غذايي سالم هستند و حاوي اسيدهاي چرب اشباع نشده‌اند، خطر بيماري‌هاي چشمي از جمله تخريب شبکيه مرتبط با سن را کاهش مي‌دهد.
به نوشته اين پژوهشگران در نشريه Archive of Ophtalmology اين بيماري که به نام AMD معروف است، باعث کوري افراد سالمند بالاي 65 سال مي‌شود و زماني رخ مي‌دهد که عروق خوني شبکيه آسيب مي‌بيند. دانشمندان مي‌گويند افرادي که ميزان بيشتري از اين مواد مصرف کنند يعني حداقل 100 سي‌سي يا در حدودي 7 قاشق‌ چاي خوري در هفته کمتر مبتلا به اين بيماري مي‌شوند. همچنین تحقیقات دیگر نشان داده اند که خوردن حداقل یک بار ماهی در هفته باعث کندی اختلالات روانی و ابتلا به چاقی در میانسالی می شود. به گزارش سلامت نیوز به نقل از خبرگزاری صنایع غذائی ایران، محققان با بررسی مردم شیکاگو طی شش سال دریافتند ماهی دارای اسیدهای چرب امگا 3 است که برای تقویت فعالیت مغز و کاهش سکته مفید می باشد و خوردن منظم ماهی در میانسالی نیز باعث حفاظت از مغز می شود. خوردن میوه و سبزیجات نیز مانند ماهی تاثیرات پیشگیرانه دارد. با مصرف ماهی، 17 درصد از خطر سکته قلبی کم می شود. مصرف سه بار ماهی در هفته خطر حمله های قلبی را به یک سوم کاهش می دهد. امگا3 موجود در ماهی برای سلامتی قلب بسیار مفید می باشد.
چنان چه کسی به خوردن ماهی علاقه ندارد می تواند از غذاهائی که دارای امگا 3 می‌باشند استفاده کند، هرچند این گونه غذاها به اندازه ی ماهی سلامت قلبی ایجاد نمی کند. ولی از جمله این غذاها می توان به بذرکتان، روغن بذر کتان، گردو، کانولا، سویا و روغن سویا اشاره کرد.

ارزش تغذیه ای میگو
میگو منبع عالی ویتامین ب12، ویتامین د، سلنیوم و چربی های غیراشباع است. میگو یک منبع پروتئین با کالری کم محسوب می گردد که حاوی آهن و نیاسین (یکی از ویتامین های گروه ب) نیز هست. با توجه به اینکه میگو یک منبع عالی از اسید آمینه تریپتوفان می باشد (اسید آمینه تریپتوفان در بدن به نیاسین تبدیل می شود)، بنابراین میگو در کل دارای نیاسین فوق العاده بالایی است (نیاسین موجود در میگو + نیاسین به دست آمده از تریپتوفان در بدن). میگو حاوی مقادیرزیادی تریپتوفان و سلنیوم است. سلنیوم به علت دارا بودن اثر آنتی اکسیدانی به پیشگیری از سرطان کمک می کند. این ماده در میگو به مقدار بسیار زیادی وجود دارد. تنها مصرف روزانه 120 گرم میگو 7/81 درصد نیاز روزانه به این ماده ی مغذی(سلنیوم) را برطرف می کند. نقش سلنیوم در نوسازی و ترمیم بخش های تخریب شده ی DNA به طور کامل روشن است. به علاوه، سلنیوم درفعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز دخالت دارد. این آنزیم در کبد مواد سمی و مضر را خنثی می کند. هنگامی که سطح «سلنیوم» در خون و کبد کاهش می یابد، عوامل اکسیدانی و رادیکال های آزاد، موجب تخریب DNA و ایجاد سلول های سرطانی و رشد آن ها می گردند. اسیدهای چرب امگا 3 موجود در میگو علاوه بر پیشگیری از بیماری های قلبی –عروقی، در کنترل التهاب و پیشگیری از لخته شدن خون نقش موثری دارند. با مصرف 120 گرم میگو حدود 4/70 درصد نیاز روزانه ی ویتامین ب12 و 8/10 درصد نیاز روزانه ی ویتامین ب6 تأمین می شود. این میزان برای کنترل هموسیستئین (هموسیستئین ماده ای است که باعث تخریب دیواره ی عروق می شود و به عنوان یک عامل مهم در ایجاد بیمای های عروق کرونر قلب به شمار می رود) پلاسما مفید است. هم چنین میگو حاوی اسید چرب امگا – 3  است که علاوه بر پیشگیری از بیماری های قلبی، در کنترل التهاب و هم چنین پیشگیری از لخته شدن خون نقش موثری دارد.

پیشگیری از بیماری های قلبی – عروقی و سرطان با مصرف میگو
لیپوپروتئین LDL (چربی بد خون) سبب راه یافتن کلسترول به درون دیواره ی عروق و ایجاد سرخرگ های سفت شده می شود. افزایش HDL (چربی خوب) و کاهش LDL (چربی بد) ازخطر ابتلا به بیماری های عروق کرونر قلب می کاهد. با تغذیه مناسب می توان نسبت LDL به HDL  را کاهش داد، که این امر(کاهش LDL به HDL) گامی اساسی در پیشگیری از بیماری های قلبی- عروقی است. افزایش نسبت LDL بر HDL عاملی برای افزایش میزان احتمال بیماری های قلبی – عروقی  محسوب می شود. هم چنین در بیماری های قلبی - عروقی اساس پیشگیری و درمان، کاهش چربی بد و افزایش چربی خوب، یعنی کاهش نسبت LDL به HDL در خون است. آن چه مطالعات بالینی روشن می سازد این است که نحوه تغذیه، نقش بسیار موثری در تغییر سطح سِـرُمـی LDL و HDL دارد.

نکته ای در مورد کلسترول میگو
بیشتر افراد تصور نادرستی در مورد مصرف میگو دارند. در هر110 گرم میگو 200 میلی گرم کلسترول وجود دارد؛ بر این اساس بسیاری از مردم از مصرف آن اجتناب می کنند؛ در حالی که بر پایه بسیاری از مطالعات انجام شده، با وجود غنی بودن میگو از کلسترول، هیچ دلیلی برای اجتناب از مصرف آن وجود ندارد. رژیم غذایی حاوی میگو، میزان LDL را به مقدار کم و میزان HDL را به مقدار بیشتری افزایش می دهد. بنابراین با مصرف میگو نسبت LDL به HDL را کاهش دهید.
مطالعات در مورد اثر میگو و تخم مرغ روی سطح کلسترول افرادی که کلسترول خون آن ها طبیعی بوده، نشان می دهد که رژیم غذایی حاوی میگو، میزان LDL را به مقدار کم و میزان HDL  را به مقدار بیشتری افزایش می دهد؛ در نتیجه نسبت LDL به HDL را کاهش می دهد؛ در صورتی که مصرف تخم مرغ  نتایج عکس مصرف میگو را داشته است؛ به علاوه با توجه به این که مصرف میگو سطح تری گلیسرید خون را تا 13 درصد کاهش می دهد، بنابراین مصرف میگو با کاهش خطر بیماری های قلبی – عروقی همراه است.

عوامل افزایش LDL (چربی بد خون)
یکی از عواملی که سبب افزایش LDL و سطح سرمی کلسترول می گردد، مصرف اسیدهای چرب اشباع است. این امر به خصوص با مصرف اسیدهای چرب ترانس بیشتر می گردد که این اسیدهای چرب به طور عمده در روغن های هیدروژنه (جامد) یافت می شوند.

فاکتورهای افزایش HDL (چربی خوب خون)
یکی از فاکتورهای مسبب افزایش چربی خوب خون، که نتیجه ی آن کاهش ابتلا به بیماری های قلبی – عروقی است، مصرف اسیدهای چرب غیراشباع امگا  3 مانند ایکوزوپنتانوئیک اسید (EPA) وهم چنین دوکوزاهگزانوئیک (DHA) می باشد. این اسیدهای چرب در ماهی و میگو و فرآورده های دریایی به وفور یافت می شوند. امید است با رعایت نکات تغذیه ای صحیح در دوران سالمندی عمر خود را با سلامت و شادابی طی نمایید و از ابتلا به انواع بیماری ها در امان بمانید.

منابع:
1. امیرعلی صحرایی، کتاب مواد غذایی و بهترین برنامه های غذایی، انتشارات قفسه، 1387
2. عبدالرضا وارسته، آلرژي غذايي و مواد غذايي آلرژي زا، انتشارات پيوند مهر، 1386
3. نشریه اینترنتی فریا، http://www.farya.com/id/1123
4. ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامه آزاد. (بازیابی در ‏۹ مه۲۰۰۸)، http://en.wikipedia.org/wiki/Energy_drink
5. نشریه اینترنتی تبیان، http://www.tebyan.net/sports/educational_scientificcontent/sportresearch/2007/5/10/41273.html
تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب