درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

در مراحل بعدی بیماری کبدی علایم و نشانه ها ممکن است شامل: زردی (زرد شدن پوست و سفیدی چشم ها)، بزرگ شدن کبد، آسیت (افزایش تدریجی مایعات شکم)، آنسفالوپاتی ( غیر نرمال شدن عملکرد یا ساختار بافت مغز)، کلستاز (کاهش یا قطع ترشح املاح صفراوی)، واریس ها که می توانند باعث خونریزی دستگاه گوارش گردند، افزایش فشار خون، خارش، کم خونی (کاهش تعداد گلبول های قرمز)، لوکوپنی (کاهش تعداد گلبول های سفید)، کاهش تعداد پلاکت های خون، افزایش زمان انعقاد، افزایش سطح قند خون، افزایش ضربان قلب و افزایش مقدار خون پمپ شده و کاهش فشار خون.
در این مبحث از بین بیماری های کبدی به شرح کبد چرب می پردازیم:
کبد چرب
کبد چرب به جمع شدن چربی در سلول های کبد گفته می شود و باعث آسیب این سلول ها و در نتیجه کبد می شود. کبد چرب وقتی اتفاق می افتد که چربی حداقل 10% از کبد را فراگرفته باشد. خوردن غذاهایی با چربی بالا به تنهایی باعث ایجاد کبد چرب نمی شود و عوامل دیگری مثل بیماری ها در تجمع چربی درون سلول های کبد دخالت دارند. کبد چرب می تواند در سنین مختلف اتفاق بیافتد اما بیشتر بیماران بین سنین 60-40 سالگی مبتلا به این بیماری می شوند. اگر چه مطالعات جدید در آمریکا نشان می دهند با افزایش چاقی در کودکان میزان ابتلا به کبد چرب افزایش یافته است.
در بعضی مواقع کبد چرب ممکن است به صورت خفیف باشد یعنی این که بعضی از سلول های کبد، چربی اضافی داشته باشند ولی این چربی مشکلی برای سلول ایجاد نکند. اگرچه مطالعات اخیر اشاره می کنند که استحاله چربی باعث عوارضی مثل مقاومت انسولین شده و باعث افزایش خطر دیابت و بیماری قلبی می شود. به علاوه در بعضی مواقع پیشرفت بیماری کبد چرب منجربه حالت های شدیدتر بیماری های کبدی مثل هپاتیت و سیروز و آسیب جدی کبد می شود ولی در بعضی مواقع نیز این اثرات را ندارند و مکانیسم این پیشرفت هنوز مشخص نیست.
وقتی کبد چرب همراه با التهاب یا آسیب سلول کبدی باشد هپاتیت ناشی از چربی (Steatohepatidis) نامیده می شود. این نوع ممکن است تبدیل به سیروز یعنی آسیب جدی سلول ها و بافت کبد شود و اگر بافتی از کبد دچار سیروز گردد دیگر قابل ترمیم نیست و در نهایت احتیاج به پیوند کبد است.
دو نوع اصلی کبد چرب وجود دارد: کبد چرب الکلی و کبد چرب غیر الکلی. که هر کدام از آن ها با روش های متفاوتی باعث تجمع چربی در سلول های کبدی می شوند.
چند دلیل برای جمع شدن چربی در سلول های کبدی وجود دارد که عبارتند از:
انتقال چربی از دیگر بخش های بدن
جذب مقدار اضافی چربی از دستگاه گوارش توسط کبد
تجمع چربی با سرعت بالا در کبد به طوری که کبد نتواند آن را به فرم قابل حذف متابولیزه کند
عوامل خطر و علل ایجاد کبد چرب
در آمریکا و بیشتر کشورهای غربی، علت اصلی کبد چرب سوء مصرف الکل، چاقی و دیابت نوع 2 است و این در حالی است که شیوع چاقی و دیابت طی 20 سال گذشته افزایش یافته است، اگر چه کبد چرب می تواند در افرادی با وزن طبیعی و کسانی که دیابت ندارند نیز اتفاق بیافتد.
عوامل دیگری که به صورت بالقوه باعث ایجاد کبد چرب می شوند عبارتند از:
بارداری
استفاده از بعضی داروها مثل کورتیکواستروئیدها (یک گروه از داروهای ضد التهاب که برای کاهش درد و تسکین حالت هایی مثل آلرژی، آسم و آرتریت مصرف می شوند)
اختلالات متابولیکی مثل سندرم متابولیک (یک گروهی از حالت ها که اغلب با هم اتفاق می افتد مثل چاقی، افزایش قند خون، افزایش فشار خون و افزایش تری گلیسرید)
سوء تغذیه یا رژیم کم پروتئین
علاوه بر این علل بالقوه شناخته شده، عوامل خطر دیگری نیز برای کبد چرب تشخیص داده شده است. اگر چه بعضی از افراد بدون هیچ عامل خطری دچار این بیماری می شوند و بعضی افراد دیگر ممکن است چندین عامل خطر داشته باشند ولی هرگز بیماری در آن ها به وجود نیاید.
عوامل خطر در پیشرفت کبد چرب
سوء مصرف الکل: مصرف مقدار زیادی الکل در طولانی مدت فرد را در مقابل خطر بیشتری برای آسیب کبد قرار می دهد.
وزن: افرادی که دارای اضافه وزن بوده یا چاق هستند احتمال بیشتری برای ابتلا به کبد چرب دارند.
دیابت
افزایش چربی های خون: افزایش سطح کلسترول و تری گلیسرید در خون
جراحی های شکم: جراحی روده کوچک و در بعضی مواقع جراحی های معده مثل بای پاس معده (یک روش جراحی برای کاهش وزن در چاقی های کشنده) باعث افزایش خطر کبد چرب می شوند.
کاهش وزن شدید: افرادی که چه از طریق رژیم های سخت و چه جراحی به سرعت و در زمان کوتاهی وزن کم     می کنند خطر کبد چرب در آن ها افزایش می یابد.
بیماری های دیگر کبد: هپاتیت B و C و بیماری ویلسون عوامل خطری برای کبد چرب هستند.
داروها: علاوه بر کورتیکو استروئیدها، سایر داروها هم ممکن است در ایجاد کبد چرب نقش داشته باشند مثل استروژن ها (برای کاهش عوارض یائسگی) و داروی amiodarone (برای جلوگیری و آرام کردن آرتیمی قلبی) و tamoxifen (درمان سرطان سینه)
تغذیه وریدی(TPN): افرادی که برای مدت طولانی مواد مغذی را از راه وریدی دریافت می کنند و نمی توانند غذا مصرف کنند در معرض خطر بیشتری برای پیشرفت کبد چرب هستند.
مصرف شکر یا قند ساده: تحقیقات اخیر روی حیوانات نشان داده که مصرف شکر به خصوص فروکتوز ممکن است باعث افزایش خطر کبد چرب شود.
در یک مطالعه اخیر در آمریکا روی بچه هایی که بیماری کبد چرب غیر الکلی داشتند نشان داد که عوامل خطر دیگری مثل جنس، سن و نژاد می تواند در پیشرفت کبد چرب نقش داشته باشد که این حالت در پسرها، بچه هایی با سن بالاتر و نژاد Hispanic بیشتر بود.
علایم و نشانه های کبد چرب
بیشتر بیماران دارای کبد چرب علائمی را نشان نمی دهند. ولی به طور کلی علائمی که ظاهر می شوند ممکن است به صورت عمومی شامل خستگی یا بی قراری (حالتی که در اکثر بیماری ها دیده می شود) و یا به صورت مشخص مثل حساسیت غیر طبیعی یا درد نسبت به لمس یا فشار در سمت راست شکم و بزرگی کبد باشد.
در بعضی موارد، کبد چرب تا زمانی که پیشرفت نکرده و به حالت های جدی تر مثل سیروز تبدیل نشده تشخیص داده نمی شود.
روش های تشخیص کبد چرب
به علت این که کبد چرب اغلب علایم بالینی ایجاد نمی کند این بیماری بیشتر در طی آزمایشات روتین که فرد انجام می دهد یا هنگام بررسی بیماری های دیگر تشخیص داده می شود. اگر پزشک مشکوک به کبد چرب شود بعد از معاینه و فشار قفسه سینه در ناحیه کبد برای تشخیص بزرگی کبد، انجام آزمایش خون را در مرحله اول لازم می داند که شامل تست های عملکرد کبد می باشند. تشخیص کبد چرب با رد کردن سایر بیماری های کبدی تشخیص داده می شود. افزایش آنزیم ها یا سطح بیلی روبین ممکن است نشان دهنده این بیماری باشد و پزشکان اغلب وقتی که سوء مصرف الکل در بیمار وجود نداشته باشد و سطح آنزیم ها بالا باشد بیوپسی از کبد را لازم می داند. تصویربرداری ها مثل سونوگرافی، سی تی اسکن و MRI هم می تواند برای تشخیص کبد چرب استفاده شود، اما این روش ها امکان افتراق بین این که کبد چرب همراه با التهاب یا آسیب کبد است یا خیر را ندارد.
درمان و پیشگیری از کبد چرب
درمان کبد چرب بستگی به علت به وجود آورنده آن دارد، بعضی از انواع آن مثل Steatosis که تنها استحاله چربی بدون التهاب کبد است ممکن است نیازی به درمان نداشته باشد. اصلاح روش زندگی علاوه بر درمان می تواند باعث پیشگیری از این بیماری شود.
درمان بیماری کبد چرب شامل
اجتناب از مصرف الکل و سایر مواد سمی: پرهیز از استعمال الکل ضروری ترین بخش کنترل کبد چرب الکلی است. هم چنین بیماران باید از مصرف داروهایی مثل کورتیکواستروئیدها که باعث آسیب کبد می شوند اجتناب کنند. اگر نوشیدن الکل باعث ایجاد کبد چرب باشد بعد از قطع مصرف معمولا طی 6 هفته بهبودی حاصل می شود. اما اگر مصرف الکل ادامه یابد یا اگر مصرف دارو علت ایجاد کبد چرب باشد و مصرف آن قطع نشود ممکن است باعث آسیب بیشتر کبد و در نهایت سیروز گردد.
رژیم غذایی: رژیمی با چربی تعدیل شده (بر اساس میزان تحمل بیمار) توصیه می شود. به این صورت که چربی به 50 گرم در روز و کلسترول به 200 میلی گرم در روز محدود شود.
استفاده از MCT:  تری گلیسیرید های با زنجیره متوسط که یک مکمل مخصوص رژیمی بوده و به عنوان جایگزین و یا به عنوان یک منبع تکمیلی برای بیمارانی که چربی را به خوبی هضم، جذب و یا استفاده نمی کنند استفاده می شود. این روغن ها به ازای هر قاشق غذا خوری 115 Kcal انرژی تولید می نمایند.
مصرف اسیدهای چرب امگا3: در غذاهایی مثل ماهی به خصوص سالمون، گردو و به صورت مکمل وجود دارد و دارای اثر حفاظتی روی کبد است.
مصرف ویتامین ث و ای: هر دو این ویتامین ها آنتی اکسیدان هستند که متخصصین معتقدند باعث کاهش آسیب های کبدی می شوند.
کاهش وزن: کاهش وزن می تواند باعث کاهش مقدار چربی جمع شده در کبد گردد اگرچه بیماران نباید وزن را سریع کاهش دهند زیرا که باعث بدتر شدن کبد چرب می شود.
کاهش سطح کلسترول و تری گلیسیرید:
برای حصول این هدف از مصرف مواد غذایی زیر باید اجتناب نمود :
مغز، جگر، دل، زبان، کله پاچه، قسمت های چرب انواع گوشت قرمز و گوشت دنده، گوشت چرخ کرده پرچرب، سوسیس، کالباس، ماهی کنسرو شده در روغن، گوشت غاز و مرغابی، خاویار، شیر و ماست پرچربی(بیش از 2%)، پنیر محلی (تهیه شده از شیر 4% چربی)، پنیر خامه ای، پنیرهای چرب مثل پنیر پیتزا، بستنی، زرده تخم مرغ، سس های حاوی زرده تخم مرغ و کرم دار، روغن های حاوی چربی های اشباع شده، کره، دنبه، روغن حیوانی، مارگارین، بیسکویت و شیرینی جات خامه دار، کیک، دونات، شکلات، چیپس و غذاهای سرخ کرده.
هم چنین توصیه می شود مصرف فیبرهای محلول در آب (صمغ ها، پکتین، همی سلولز) که اثر مهمی در کاهش کلسترول و LDL دارند در رژیم غذایی افزایش یابند. سبوس، جودوسر، جو، حبوبات، میوه ها و سبزی ها غنی از این نوع فیبرها هستند.
ورزش: ورزش منظم برای بهبود این بیماری مفید است. هم چنین روشی مناسب برای کاهش سطح کلسترول و تری گلیسرید خون است.
کنترل دیابت: بیمارانی که دیابت دارند باید به طور جدی بیماری خود را تحت نظر پزشک با رژیم غذایی، ورزش و دارو درمانی کنترل نمایند. زیرا بیشتر افراد دیابتی که مبتلا به کبد چرب شده اند سطح قند خون را به خوبی تنظیم نمی کردند.
دارو درمانی تحت نظر پزشک: داروهایی مثل Ursodial برای درمان سنگ های صفراوی یا داروهایی که برای درمان مقاومت انسولین استفاده می شوند می توانند مفید باشند.
گیاه خار مریم (Milk Thistle): گیاهی است که در اروپا برای درمان بیماری های کبدی استفاده می شود و معتقدند که باعث افزایش تولید آنزیم های آنتی اکسیدانی شده که به کبد برای شکستن و دفع مواد سمی کمک می کند. هم چنین ممکن است باعث افزایش تولید سلول های کبدی جدید شود. البته باید مصرف این گیاه تحت نظر پزشک باشد.
هم چنین تحقیقات نشان می دهند که اضافه کردن بعضی از گیاه ها و ادویه ها مثل دارچین به رژیم می تواند به بهبود کبد چرب کمک کند.
معصومه مرادی
{/author}
تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب