درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

این دارو می‌تواند، تمایل به مصرف مواد غذایی شیرین را زیاد کند. وقتی قند، زیاد مصرف می‌شود، این قند مازاد در بدن تبدیل به چربی می‌شود و باعث چاقی فرد می‌شود. توصیه کارشناسان تغذیه این است که بیماران مبتلا به افسردگی، مصرف قندهای ساده مانند قند، شکر، عسل و شیرینی‌جات را کم کرده و به جای آن ها از میزان کافی قندهای پیچیده یا مرکب مانند نان، برنج، ماکارونی، رشته و بیسکویت استفاده نمایند. این مواد سبب ساخته شدن سروتونین در بدن می‌شوند و بدین ترتیب میل به مصرف مواد شیرین از بین می‌رود.
بعضی از داروهای ضدافسردگی، می‌توانند اشتها را زیاد کنند و منجر به اضافه وزن در بدن شوند. از این داروها می‌توان به داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای مانند آمیتریپتیلین هیدروکلراید، کلمیپرامین هیدروکلراید، دوکسپین هیدروکلراید، ایمیپرامین هیدروکلراید و داروهای ضدافسردگی مهار کننده مونوآمین اکسیداز مانند ایزوکربوکسازید، نفیلزین سولفات، ترانیل سیپرامین سولفات و داروهای ضدافسردگی دیگر مانند میرتازاپین و پاروکستین اشاره کرد. بیمارانی که این داروها را مصرف می‌نمایند، اغلب از یک اشتهای بسیار زیاد و عدم احساس سیری شکایت دارند، این بیماران معمولاً در طی چندین ماه بین 18 الی 27 کیلوگرم اضافه وزن پیدا می‌کنند. اضافه وزن ناشی از مصرف داروهای ضد افسردگی، علت اصلی نارضایتی، عدم پیروی و در نهایت نتیجه ضعیف درمانی یا ترک درمان در بیماران مبتلا به افسردگی است. آگاهی بیمار از اینکه چه داروهایی احتمال بیشتری برای ایجاد اضافه وزن در کوتاه مدت و طولانی مدت دارند و بحث کردن با بیمار درباره فایده‌ داروهای ضد افسردگی در برابر عوارض آن ها ضروری است. اطلاع بیمار از شانس اضافه وزن و این که در صورت ایجاد وزن چه می‌تواند انجام دهد، به ایجاد ارتباط قوی بیمار و پزشک کمک می‌کند و نتیجه درمانی موفقی را با خود به همراه دارد.
بیمار باید بداند که بسیاری از داروهای ضدافسردگی بر روی وزن بدن اثر می‌گذراند. داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای معمولی‌ترین داروهایی هستند که سبب اضافه وزن می‌شوند و برای بیمار آزاردهنده هستند و ممکن است بر اراده‌ی بیمار برای حفظ ادامه درمان طولانی مدت تأثیر منفی بگذراند. در مقابل، مصرف کوتاه مدت مهار کننده‌های انتخابی برداشت دوباره سروتونین مانند فلوکسیتین و سرترالین و مهارکننده‌ی برداشت دوباره دوپامین مانند بوپروپیون با کاهش وزن همراه هستند، این در حالی است که بیمارانی که در طولانی مدت با فلوکسیتین درمان می‌شوند، پس از یک تجربه کاهش وزن کوتاه مدت اولیه، اضافه وزن پیدا می‌نمایند. دیگر داروی مهار کننده برداشت دوباره انتخابی سروتونین، پاروکستین، سبب اضافه وزن طولانی مدت می‌گردد، در حالی‌که بوپروپیون، ممکن است کاهش وزن طولانی مدت را القا نماید. دولوکستین، مهار کننده برداشت دوباره سروتونین و نوراپی نفرین متعاقب کاهش وزن درمان کوتاه مدت، سبب ایجاد اضافه وزن خفیف در درمان طولانی مدت می‌گردد.
اما نکته قابل توجه اینکه، بیمارانی هستند که از شوک درمانی استفاده می‌نمایند، بدن این اشخاص در هنگام شوک درمانی به انرژی بیشتری نیاز پیدا می‌کند و در صورتی‌که این بیماران، انرژی مورد نیاز بدنشان را دریافت نکنند، بدنشان با کمبود انرژی روبرو شده، مجبور به استفاده از ذخایر پروتئینی و چربی و در نتیجه این بیماران دچار کاهش وزن می شوند. بنابراین به یاد داشته باشید که تغییرات وزنی در بیماران افسرده یک پدیده معمولی است، این تغییرات وزنی که می‌تواند با علل گوناگونی مثل تغییر در سطح سروتونین، مصرف داروهای ضد افسردگی و شوک درمانی ایجاد شود، باید پایش شود و بنا به نیاز باید در میزان کالری دریافتی بیماران، تغییراتی صورت پذیرد.
نکات تغذیه‌ای مربوط به مصرف داروهای افسردگی
خوب است بدانید که غذاها یا مواد مغذی می‌توانند اثر داروها را تغییر بدهند، اثرات درمانی یا جانبی داروها ممکن است بر روی وضعیت تغذیه‌ای اشخاص اثر بگذارند، رژیم غذایی و استفاده از مکمل‌های غذایی می‌توانند اثر بخشی داروها را کم کنند و یا مسمومیت ناشی از آن ها را بیشتر کنند. در درمان بیماری افسردگی مانند بسیاری از بیماری‌های دیگر از دارو درمانی استفاده می‌شود.
غذاها یا مواد مغذی می‌توانند با تقویت یا تضعیف اثرات داروها عملکرد مورد هدف داروها را تغییر دهند. بیمارانی که داروهای مهار کننده مونوآمین اکسیداز مانند ترانیل سیپرامین (پرنیت)، فنلزین (ناردیل) و ایزوکربوکسازید (مارپلن) مصرف می‌کنند، باید برای جلوگیری از بالا رفتن فشار خون خود، از مصرف غذاهای غنی از تیرامین، دوپامین، هیستامین و فنیل آلانین مانند پنیرهای کهنه (پنیر چدار، پنیر آبی)، گوشت‌های کهنه(سوسیس خشک همچون سلامی، مارتادلا)، سس سویا، لوبیای سویای تخمیر شده، موز و آووکادوی رسیده، پوسته باقلا، جگر مرغ و ماهی دودی پرهیز نمایند، چون این غذاها که حاوی عوامل فشار مانند دوپامین، هیستامین و به‌ویژه تیرامین هستند، اثر داروهای ضدافسردگی مهار کننده‌های مونو آمین اکسیداز را تقویت می‌نمایند. عوامل فشار، آمین‌های فعالی هستند که به طور طبیعی در بسیاری از غذاها وجود دارند، به ندرت ایجاد خطر می‌نمایند زیرا آن ها به سرعت توسط مونوآمین اکسیداز و دیامین اکسیداز تجزیه می‌شوند. مهار مونوآمین اکسیداز توسط دارو، مانع تجزیه تیرامین و دیگر عوامل فشار می‌گردد. تیرامین یک عامل تنگ کننده عروق است که فشار خون را افزایش می‌دهد. مصرف چشمگیر غذاهای غنی از تیرامین مانند پنیرهای کهنه، مادام مصرف داروهای ضد افسردگی مهار کننده مونوآمین اکسیداز می‌تواند سبب یک بحران پرفشاری، افزایش ضربان قلب، سرخ شدن، سردرد، سکته و حتی مرگ شود. برای مصرف کنندگان داروهای مهار کننده مونوآمینواکسیداز توصیه می‌شود که در مورد مصرف کولا، نوشابه سیاه، کافئین، شکلات و قهوه نیز جانب احتیاط رعایت گردد.
مصرف برخی از داروهای ضدافسردگی می‌تواند، بر روی وضعیت تغذیه‌ای بیماران اثر بگذارد، به عنوان مثال استفاده از بعضی از داروهای ضدافسردگی می‌تواند سبب پوسیدگی و از دست دادن دندان، بیماری لثه، تورم زبان و گوشه های دهان، عدم تعادل تغذیه‌ای و کاهش وزن ناخواسته گردد.
داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای مانند ایمیپرامین، آمیتیریپتیلین، آموکساپین، سینه کوآن (دوکسپین)، کلامیپرامین هیدروکلراید و داروهای مهار کننده مونوآمین اکسیداز، می‌توانند سبب خشکی دهان گردند. این داروها جزء داروهای آنتی کولینرژیک به حساب می‌آیند و با استیل کولین برای گیرنده‌های استیل کولینی رقابت می‌کنند و بنابراین انتقال پاراسمپاتیکی پیام‌‌های عصبی را مهار می‌کند، در نتیجه ترشحاتی مانند ترشحات بزاقی کاهش می‌یابد و عارضه خشکی دهان ایجاد می‌گردد. داروهایی مانند زولافت (سرترالین)، ولبوترین (بوپراپیون) نیز می‎توانند منجر به خشکی دهان شوند.
بیماران مصرف کننده این گونه داروها می‌توانند در هنگام خشکی دهان و برای مرطوب کردن غذاها از آب‌نبات‌ها یا آدامس‌های بدون قند استفاده کنند تا ترشح بزاق تحریک شود. برخورداری از یک رژیم غذایی نرم، استفاده از چای با لیمو، آب‌میوه، نوشیدنی‌های حاوی کربنات و سوپ‌هایی با پایه آب گوشت برای افراد دارای خشکی دهان، مفید خواهد بود. رژیم غذایی و استفاده از مکمل‌های غذایی می‌تواند اثر بخشی داروهای ضدافسردگی را تغییر بدهد، به عنوان مثال یک رژیم غذایی پرفیبر می‌تواند، جذب داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای مانند آمیتریپتیلین را در بدن کاهش داده و منجر به کاهش اثرات درمانی این داروها گردد. از آنجایی‌که فیبر می‌تواند در بدن به این داروهای ضدافسردگی متصل شود، لذا بیمارانی که از داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای استفاده می‌نمایند، نباید رژیم غذایی پرفیبر داشته باشند و باید از مصرف زیاد نان‌های کامل و سبوس‌دار، حبوبات، میوه و سبزیجات فیبردار پرهیز نمایند، همچنین مکمل‌های غذایی فیبری که برای کاهش وزن بدن یا چربی خون و موارد دیگر استفاده می‌شوند نیز نباید توسط این بیماران استفاده شوند.
غذاها و مواد مغذی می‌توانند بازجذب داروها را از کلیه تغییر بدهند. زمانی‌که دریافت سدیم پایین است یا وقتی بیمار در وضعیت کم آبی است، کلیه ها، سدیم بیشتری را بازجذب خواهند کرد، در این صورت بازجذب لیتیم نیز افزایش یافته و در نتبجه سطح لیتیم در خون بالا می‌رود و ممکن است مسمومیت دارویی حادث گردد. اما بر عکس، هنگامی‌که سدیم فراوانی از طریق رژیم غذایی وارد بدن شود، کلیه‌ها سدیم بیشتری را از طریق ادرار دفع خواهند کرد، در این زمان میزان دفع لیتیم نیز افزایش یافته، سطح لیتیم در خون کاهش می‌یابد و اختلال درمانی، ممکن می‌شود. اشخاصی که از داروهای لیتیم کربنات استفاده می‌کنند، باید مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند شکلات، قهوه، چای پررنگ و نوشابه سیاه را محدود نمایند.
بنابراین به دلایل بالینی، اقتصادی و منطقی، تشخیص تداخلات غذا و دارو مهم است. به عنوان مثال تداخلات غذا و دارویی که اثربخشی یک دارو را کم می‌کند، استفاده مکرر و طولانی از سیستم‌های مراقبت بهداشتی، درمان چند دارویی و وخامت وضعیت بیمار را به دنبال خواهند داشت. بنابراین تیم پزشکی باید از تداخلات غذا و داروی درمانی و پیامدهای آن شامل تغییر پاسخ مورد هدف دارویی، تغییر وضعیت تغذیه‌ای طبیعی بیمار، کاهش اثربخشی دارویی یا مسمومیت دارویی، مطلع باشند. آگاهی از این تداخلات، کمک می‌کند تا سیستم‌های مراقبت بهداشتی حرفه‌ای و بیمار بتواند مشکلات را به حداقل برساند یا از آن ها دوری گزینند.
مریم قادر پناهی
منابع:
1-Bender S,CZEkalla J,Hille s.scholomer t.schlebusch a and gastpar m.evaluation of dry mlouth and its treatmaent in the course of antipsychotic pharmacotherapy.eurppean neuropsychopharmacology 1999,9(5):293
2-cheng to. Food-drug interaction international journal of cardiology 2006;106(3):392-3.
3-leybovithch er,deamer rl, sanderson la. Food-drug interactions:careful drug selection nad patient can reduce the risk older patients .geriatrics.2004;59(3):19-22
4-schmidt le,dalholff k.food-drug interactions_drugs 2002;62(10):1481-502
5-shulman ki,walker se,mackenize s.knowles s.dietary restriction ,tyramin, and the use of monoamine oxidase inhibitors.j clin psychpharmacol 1989;9(6):397-402
6-stewart de.high-fiber diet and serum tricyclic antidepressant levels.j clin
7-thomsen k, Shirley dg.a hypothesis linking sodium and lithium reabsorption in the distal nephron. Nephrol dial transplant 2006;21(4):869-80
{/author}
تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب