درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

ویتامین ها
ویتامین آ
در دوران بارداری و شیردهی به علت نیاز جنین و نوزاد به ویتامین آ، مقدار مصرف این ویتامین باید افزایش یابد. بارداری های مکرر و با فاصله کم موجب کاهش ذخایر ویتامین آ در بدن خانم ها و در نهایت کاهش ذخایر این ویتامین در شیرخوار به ویژه در شش ماهه اول زندگی می شود. بنابراین توصیه می شود خانم های باردار در برنامه غذایی روزانه خود حتماً از منابع غذایی حاوی ویتامین آ شامل جگر،‌ قلوه،‌ زرده تخم مرغ، اسفناج، هویج و جعفری استفاده نمایند. میزان افزایش نیاز مادران باردار به این ویتامین حدود 70 میکروگرم در روز است. طبق آخرین بررسی های صورت گرفته در زنان باردار در کشور میانگین کمبود خفیف و شدید این ویتامین شامل 7درصد در مناطق روستایی و 15درصد در مناطق شهری گزارش شده است. این کمبود در مناطق شهری هرمزگان، بوشهر و جنوب خراسان به 34درصد نیز می رسد.
بیوتین
نیاز به این ویتامین نیز مانند ویتامین د در بارداری و شیردهی افزایش نمی یابد و مقدار مورد نیاز روزانه آن مانند قبل از بارداری است.
تیامین، ریبوفلاوین و نیاسین
با توجه به افزایش انرژی مورد نیاز روزانه در دوران بارداری و شیردهی و نقش این سه ویتامین در متابولیسم کربوهیدرات ها، نیاز به این ویتامین ها (به ویژه تیامین به میزان 30درصد) در این دوران افزایش می یابد. بنابراین مصرف منابع غذایی حاوی این ویتامین ها شامل جگر، دل، قلوه گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخم مرغ، شیر، حبوبات، بادام زمینی، سبزی های برگ سبز، غلات، سبوس، آرد کامل گندم و سیب زمینی  توصیه می شود.
پیریدوکسین (ویتامین ب6)
نیاز به ویتامین ب6، به دلیل نقش این ویتامین در ساخته شدن پروتئین ها تا 46درصد افزایش می یابد. انواع گوشت، جگر، شیر، تخم مرغ،‌حبوبات و غلات از منابع عمده این ویتامین هستند.
ویتامین ب12
با توجه به اهمیت این ویتامین در عملکرد سیستم عصبی، تقسیم سلولی و خون سازی، نیاز به آن در دوران بارداری اندکی افزایش می یابد. مصرف مکمل ویتامین ب12 به ویژه در مادران باردار گیاه خوار ضروری است. منابع عمده این ویتامین ها عبارتند از: گوشت قرمز،‌ماهی، دل و قلوه، تخم مرغ، شیر و لبنیات.
فولات (اسید فولیک)
در دوران بارداری به علت تولید بیشتر گلبول های قرمز خون و شکل گیری دستگاه عصبی جنین نیاز به اسید فولیک تا 50درصد افزایش می یابد. در دوران شیردهی نیز نیاز به این ویتامین نسبت به دوران قبل از بارداری همچنان بالا است. لازم است علاوه بر توصیه به مصرف منابع غنی اسید فولیک همچون جگر، تخم مرغ،‌ ماهی، گندم، نخود، لوبیا، عدس، سبزی های برگ سبز، مکمل آن نیز طبق دستورالعمل کشوری به میزان 400 میکروگرم در روز برای خانم های باردار تجویز شود. مصرف به موقع و کافی این ویتامین از ایجاد ضایعات عصبی به خصوص نقص مادرزادی لوله عصبی پیشگیری می کند.
ویتامین ث
نیاز به ویتامین ث در دوران بارداری و به ویژه شیردهی افزایش می یابد اما کمبود آن در این شرایط مشاهده نشده است. انواع مرکبات، گوجه فرنگی، فلفل سبز، گل کلم، سیب زمینی، طالبی، خربزه، توت فرنگی، اسفناج و کاهو از منابع غنی این ویتامین هستند.
ویتامین د
ویتامین د به جذب کلسیم و فسفر از دستگاه گوارش کمک می کند. در دوران بارداری مکمل ویتامین د سبب افزایش غلظت ویتامین د3 در گردش خون و افزایش کلسیم در بدن جنین می شود بنابراین نیاز به این ویتامین در بارداری افزایش نمی یابد و مقدار کمی از د3 از مادر به جنین منتقل می شود. در دوران شیردهی نیز نیاز به این ویتامین افزایش نمی یابد. استفاده از نور مستقیم خورشید بهترین منبع برای تولید ویتامین د در بدن است.  بنابراین به خانم باردار و شیرده توصیه می شود روزانه حداقل به مدت 10 دقیقه دست و صورت خود را در معرض نور مستقیم  خورشید قرار دهند. به علاوه مصرف منابع غذایی غنی از این ویتامین شامل زرده تخم مرغ، ‌جگر و ماهی نیز توصیه می شود. استفاده از کرم های ضد آفتاب مانع جذب نور مستقیم خورشید و تولید ویتامین د در بدن می شوند. طبق بررسی ها در زنان باردار، کمبود خفیف و شدید این ویتامین را 30درصد در مناطق روستایی و 43درصد در مناطق شهری نشان می دهد. بیشترین کمبود در مناطق شهری استان تهران به میزان 60درصد و در مناطق روستایی 42درصد می باشد.
ویتامین ای (آلفا توکوفرول)
ویتامین ای نوعی آنتی اکسیدان است. اگر مادر بارداری دچار کمبود این ویتامین نباشد نیاز او نسبت به قبل از بارداری تغییر خواهد کرد. منابع غذایی این ویتامین عبارتند از انواع روغن های گیاهی مانند جوانه گندم و آفتابگردان، زرده تخم مرغ، مغزها و سبزی های دارای برگ تیره رنگ در بارداری غلظت آلفاتوکوفرول در خون افزایش می یابد و از طریق جفت به جنین منتقل می شود.
املاح
کلسیم
کلسیم مورد نیاز روزانه خانم های باردار به دلایل مختلف از جمله استخوان سازی و تشکیل جوانه های دندان در جنین و پیشگیری از برداشت املاح از استخوان های مادر، به ویژه در سه ماهه سوم بارداری و دوران شیردهی افزایش می یابد. لازم است جهت تامین این ماده معدنی مهم خانم باردار و شیرده مواد غذایی گروه شیر و لبنیات را به میزان لازم و کافی مصرف کند. کلسیم مورد نیاز در خانم های باردار و شیرده زیر 18 سال 1300 و بالاتر از 18 سال 1000 میلی گرم در روز می باشد.
آهن
وجود آهن برای تولید گلبول های قرمز خون، افزایش هموگلوبین، رشد و نمو و تامین ذخایر کبدی جنین ضروری است. بنابراین نیاز به آهن در دوران بارداری تا حد دو برابر افزایش می یابد و در دوران شیردهی به حد نیاز قبل از بارداری می رسد. مصرف مکمل آهن علاوه بر منابع غذایی غنی از آهن طبق دستورالعمل کشوری توصیه می شود (نحوه مصرف مکمل ها در دوران بارداری در شماره بعدی مجله ارائه خواهد شد). نیاز به آهن در مادران باردار گیاهخوار حدود 1/8 برابر سایر مادران باردار است.
طبق بررسی های کشوری در زنان باردار میانگین آنمی فقر آهن 25-20درصد و بیشترین شیوع آن در جنوب خراسان، سیستان و بلوچستان و جنوب کرمان 50-37درصد یا شیوع بیشتر در مناطق روستایی گزارش شده است.
زرده تخم مرغ،‌گوشت، ‌ماهی، جگر، حبوبات، سبزی های برگ سبز تیره مثل جعفری، گشنیز و ... از منابع خوب غذایی آهن هستند.
ید
با توجه به نقش ید در متابولیسم بدن و تولید انرژی و نیز تکامل مغز جنین، میزان ید مورد نیاز در دوران بارداری افزایش می یابد به طوری که کمبود ید در دوران بارداری منجر به عقب ماندگی ذهنی، هیپوتیروئیدی یا کم کاری تیروئید و گواتر و در شکل شدید آن کرتینیسم (کوتولگی) در نوزاد می گردد. هم چنین نیاز به مصرف منابع غنی از ید مانند انواع غذاهای دریایی (ماهی و میگو) در دوران شیردهی بیش از دوران بارداری می باشد. مصرف زیاد ید در دوران بارداری منجر به بروز گواتر و کم کاری تیروئیدی در نوزاد می شود. برای دریافت ید باید از مصرف بی رویه نمک های ید دار خودداری کرد. زیرا مصرف زیاد نمک در دوران بارداری می تواند منجر به ایجاد ادم (ورم) و افزایش حجم آب بدن شود.
روی
کمبود روی در بدن مادر می تواند سبب طولانی شدن زایمان، زایمان زودرس، IUGR، آسیب و مرگ جنین شود. روی نقش مهمی در سنتز DNA و RNA دارد. با توجه به نقش مهم روی در متابولیسم سلولی، نیاز به آن در بارداری و به خصوص شیردهی افزایش می یابد لذا مصرف منابع غنی از روی (جگر، گوشت، مرغ، ماهی، شیر، پنیر،حبوبات، غلات) توصیه می گردد. نیاز به روی در گیاه خواران نیز تا 50درصد افزایش می یابد. طبق بررسی های صورت گرفته در زنان باردار میانگین کمبود این ریز مغذی 42-38درصد با شیوع بیشتر در مناطق روستایی گزارش شده است. بیشترین شیوع این کمبود در مناطق شهری جنوب خراسان، سیستان و بلوچستان، و جنوب کرمان تا 61درصد می باشد.
همچنان که قبلا" نیز ذکر شد، در شماره آینده مجله به شرح جدیدترین بخشنامه های کشوری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در خصوص نوع و نحوه مصرف مکمل ها خواهیم پرداخت.
دکتر پریسا ترابی
{/author}
تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب