درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

1 - مایعات داخل یاخته ای که دو سوم آب بدن را تشکیل می دهد.
2 - مایعات خارج یاخته ای که یک سوم آب باقیمانده را تشکیل می دهد.
قسمت داخل یاخته ای (سلولی) توسط یک غشای یاخته ای محصور شده و قسمت خارج یاخته ای به دو بخش دیگر تقسیم می شود.
الف: داخل عروق
ب: بین یاخته ای
مایعات داخل عروقی حدود 3 لیتر است و آب موجود در عروق خونی، شریان ها و وریدها و مویرگ ها را شامل می شود و حدود 5/7% کل آب بدن را تشکیل می دهد.
بخش بین یاخته ای (فضای بین سلولی ) که حدود 12 لیتر است و تبادل این مایعات به داخل یاخته و اطراف آن به سهولت انجام می پذیرد.
البته مایعات دیگری نیز در تقسیم بندی ذیل آمده که در تبادل دینامیکی مایعات دخالت ندارد.
1- آب در حال عبور ما بین یاخته ها که در مایعات نخاعی، مایعات بصری موجود در کره چشم و مایعات مفصلی جهت لغزنده و نرم کردن مفاصل وجود دارد.
2 - مایعات ترشحات مخاطی پوششی مجرای تنفسی، گوارشی، تناسلی و ادراری که 5/2% آب بدن را تشکیل می دهند.
اعمال حیاتی آب
1 - در شریان ها، وریدها و مویرگ ها به عنوان حلال مواد مغذی (قندها، آمینواسیدها و چربی ها ) و ویتامین ها و مواد معدنی، عمل می کند.
2 - حلال هورمون های مترشحه از غدد مربوطه که برای تغذیه تک تک سلول ها لازم است.
3 - حمل و حل مواد دفعی از متابولیسم مثل دی اکسید کربن، آمونیاک و الکترولیت ها به شش ها، کلیه ها و پوست.
4 - آب داخل یاخته به عنوان یک ماده سازنده در سنتز مواد جدید به کار می رود. مثلا ً گلیکوژن (شکل ذخیره کربوهیدرات) فقط در مجاورت آب متراکم می شود.
5 - نقش آن در مایعات بین یاخته ای، نرم و لغزنده کردن است. به عنوان مثال بزاق، عبور غذا به مری را تسهیل می کند.
6 - در تبدیل واکنش های مواد مغذی پیچیده به ترکیبات ساده تر در معده و روده ضروری است.
7 - در تنظیم درجه حرارت بدن نقش دارد و در واقع موثرترین راه که طی آن بدن، مازاد حرارت حاصل از متابولیسم کربوهیدرات، چربی و پروتئین را دفع کند از طریق آب سطح بدن و تعریق است.
میزان نیاز
به منظور تضمین سلامتی، انسان باید هر روز قدری آب بنوشد که بدن به آن نیاز دارد و این مقدار باید معادل آب دفع شده از بدن باشد. بر طبق گزارشات انجام شده مقدار مایعاتی که افراد بزرگسال مصرف می کنند بین 900 تا 1500 میلی لیتر و به طور متوسط در شرایط طبیعی 1100 میلی لیتر است. به طور کلی توصیه شده که اگر روزی 6 تا 8 لیوان آب بنوشیم متابولیسم بدن به طور مطلوب انجام می گیرد، که البته به وزن، سن و نوع فعالیت و محیط نیز بستگی دارد. به طور مثال اطفال به ازای هر کیلوگرم  وزن بدنشان مقدار آب بیشتری از بالغین می نوشند یا افراد درمناطق گرمسیری، بیشتر از افراد مناطق معتدل آب می نوشند. همچنین در فعالیت های ورزشی و کار زیاد باید میزان دریافت آب بیشتر شود.
آب موجود در غذاها از  صفر تا 96% نوسان دارد. به عنوان مثال کاهو 96%، شیر 87 %، پرتقال 86%، گوشت بره 66%، نان 36% و شکر 5% آب دارد. (بیشتر غذاهای جامد بیش از 70% آب دارند) پس در یک رژیم غذایی 2000 کالری در صورتی که طبق برنامه غذایی استاندارد تنظیم شود 500 تا 800 میلی لیتر آب موجود است.
به تازگی روشی برای نوشیدن آب توصیه شده که در آن، زمان نوشیدن آب مد نظر قرار گرفته است. بر اساس نظریه پرفسور لی چی فو از دانشگاه پزشکی چون چینگ، انسان نباید پس از آن که خیلی تشنه شد آب آشامیدنی بنوشد. زیرا این نشان می دهد که بدن فاقد آب کافی است و مرکز اعصاب تحریک شده است. این عادت نامطلوب  باعث شده که بدن ما همیشه دچار کم آبی شود و به دنبال آن به سلامتی ضرر برسد. وی توصیه کرده است که به طور معمول بهتر است بعد از مسواک زدن دندان ها یک لیوان آب جوشیده بنوشیم، همچنین بهتر است حدود ساعت 10 صبح ، پس از صرف نهار و تقریباً ساعت 15 بعد از ظهر، قبل از صرف شام و قبل از خوابیدن یک لیوان آب نوشید. علت انتخاب این ساعات این طور ذکر شده است که پس از خواب در تمام طول شب، بدن انسان برای تکمیل فرآیندها به آب نیاز دارد، بامداد شکم خالی است و آب به سرعت وارد خون می گردد و باعث می شود خون رقیق شود و به گردش عادی خون مساعدت می شود و این امر می تواند از ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی جلوگیری کند. همچنین با بهبود روند گردش خون و تامین خون کافی، متابولیسم کلیوی بهتر صورت گرفته و سموم از بدن دفع می گردد. ساعت 10 صبح، پس از چند ساعت کار لازم است آب نوشیده شود تا آب دفع شده جبران گردد. با نوشیدن یک لیوان آب پس از صرف نهار دستگاه هاضمه تقویت می گردد. حدود ساعت 15، با یک لیوان آب، مغز هوشیار شده و بدن سرحال می گردد. به دلیل آن که انسان پس از خواب رفتن گردش خون کندتری پیدا می کند و خونش غلیظ می شود، با نوشیدن آب قبل از خواب می توان خون را رقیق و از لخته شدن خون پیشگیری کرد، که این مسئله برای سال خوردگان حائز اهمیت است.
علاوه بر این، به نوشیدن آب برای انسان در هنگام ورزش توصیه شده که به دلیل تعریق بدن، باید قبل از ایجاد تشنگی آب نوشید تا تعادل برقرار شود. همچنین پس از ورزش نیز باید به میزان اندک و چندین بار آب میل شود.
لازم به ذکر است که آب می تواند منشاء تامین عناصر جزئی نظیر فلوئور، روی و مس باشد و یا عناصر مغذی دیگر مثل کلسیم و منیزیم در آب سنگین وجود داشته باشد.
دفع آب از بدن
به منظور حفظ تعادل آب در بدن نسبت به میزان دریافت شده، مقداری از طریق ادرار، مدفوع، شش ها و پوست دفع می گردد. اگر غذا خشک باشد برای نرم کردن آن بزاق بیشتری ترشح می شود و یا وقتی غذا چرب باشد صفرا بیشتر ترشح می شود. در هنگام روزه داری یا گرسنگی شدید یا در مواقعی که از رژیم فاقد کربوهیدرات استفاده می شود، مقدار سدیم و پتاسیم بیشتری از ادرار دفع می شود و در نتیجه ضعف و کاهش و وزن ایجاد می شود. بنابراین برای جبران مقدار آب که از طریق ادرار، مدفوع، پوست و شش ها دفع می شود حداقل باید 2 لیتر (8 لیوان) آب توسط غذا یا نوشیدنی به بدن برسد.
دفع غیر طبیعی آب از طریق اسهال، استفراغ، تب، نقص در جذب روده ای و تغییر در توزیع مایعات بدن ممکن است با ناهنجاری های متابولیکی همراه باشد. هنگامی که 10% آب بدن کم شود علایم آب زدایی شدید در فرد ظاهر می شود و اگر به 20% برسد با خطر مرگ همراه است. از طرفی افزایش مایعات بدن به میزان 10% بالاتر از حد طبیعی باعث ورم می گردد و در صورتی که مصرف آب بیشتر ازحداکثر حجم ادرار باشد علاوه بر ورم سلول، منجر به کاهش غلظت یاخته شده که اگر در مغز باشد تشنج ،  کما و مرگ اتفاق می افتد که به این حالت مسمومیت با آب گویند که در مناطق گرمسیر بیستر دیده شده است و چون در این حالت دفع آب از طریق تعریق زیاد می شود و در نتیجه سدیم بیشتری از دست می رود، اگر سدیم مصرف نشود این مسمومیت ایجاد شده که باید استفاده از قرص های سدیم به همراه نوشیدن آب توصیه گردد.
مصرف آب در پیشگیری از بیماری ها
مصرف آب سالم در بهبود بخشیدن به عمل هضم و جذب مواد مغذی، جذب آب توسط پوست، دفع سموم و ... نقش اساسی دارد. همچنین بیش از 80% مغز از آب است و همه فرآیندها از مغز کنترل می شود. گفته شده که اگر مایع داخل اعصاب با اثرات مواد شیمیایی یا فلزات سنگین مثل سرب آلوده شود در نتیجه یک سیگنال منحرف می شود و انحراف این سیگنال ها علت اصلی بسیاری اختلالات عصبی مثل اختلال نارسایی توجه، سندرم خستگی مزمن، بیماری آلزایمر، اضطراب و افسردگی است. پس با در نظر گرفتن نقش حیاتی آب در مغزمان و سیستم عصبی، باید به کیفیت آن توجه گردد.
بنابراین خلوص آبی که می نوشیم تاثیر زیادی بر قدرت و انرژی ما دارد. محتوی معدنی مایعات بدن ما و نبود عوامل آلوده کننده، محیط مناسبی برای تولید انرژی طبیعی به وجود می آورد. هر زمان که یک ماده شیمیایی سمی نظیر کلر داخل بدن شود مقداری انرژی صرف مبارزه با آلودگی با این ماده می گردد. از طرفی مصرف آب پاکیزه بدون مواد شیمیایی، سوخت و ساز را بهتر کرده و به کبد فرصت می دهد تا سوخت و ساز چربی به انرژی قابل مصرف انجام گردد، جذب مواد غذایی بهتر صورت گرفته و بر میزان انرژی و قدرت افزوده شود.
بهترین راه پیشگیری و درمان بیماری ها، تامین نیازها و فرصت برای عملکرد آن است. امروزه مصرف آنتی بیوتیک ها و مسکن ها رایج شده است که اثر زیان آور آن ها بسیار بیشتر از اثر سودمند بودن آن ها است. دریافت بیشتر آب و مایعات و افزایش مواد مغذی و استراحت با کمی صبر بهترین دفاع برای اکثر عفونت ها است.
در بسیاری از مطالعات، احساس درد را در نتیجه دهیدراتاسیون ( کم شدن آب بدن ) می دانند. که در صورت برطرف کردن آن، احساس درد کاهش می یابد.
در این جا به ذکر علت چند بیماری می پردازیم، در صورتی که تعادل آب بدن مورد توجه قرار گیرد، می تواند بسیار مفید باشد.
سردرد
هنگامی که مایعات مغزی کاهش پیدا می کند توسط عملکرد هیستامین ها مقدار مایعات و آب آن تامین می شود (در این حالت درد و خستگی پیش می آید) این فرآیند طبیعی در اثر نگهداری آب و کند شدن آن ایجاد می شود پس هیستامین ها به عنوان علامت اخطار آزاد می شوند که گاهی این حالت خوب نیست.
وقتی آنتی هیستامین یا مسکن ( استامینوفن و ایپوبروفن ) مصرف می کنیم، سیگنال ( علامت خطر ) را از بین می بریم که حتی باعث بروز مشکلات بیشتری می شویم. خوردن 2 لیوان آب و 20 دقیقه مهلت بر اکثر سردردهای معمولی غلبه خواهد کرد .
دردهای کمر
این دردها اغلب در نتیجه کمبود سطح مایعات بدن است. دیسک ها در قسمت پشت، با نیروی محرکه کم، آسیب پذیر هستند. این دیسک ها از یک قشر بیرونی تشکیل شده اند که با مایع آبکی پر شده است. در حقیقت این مایعات در صورتی که کافی باشد باعث تسهیل حرکت بدن می شوند. اما هنگامی که دیسک ها دهیدراته می شود درد، آماس ( تورم ) و سایر مسائل ایجاد می شود. فعالیت هایی مثل ایستادن یا نشستن پشت میز بدون این که بدن حرکات نرم و منظم داشته باشد باعث ایجاد فشار دایمی روی دیسک ها شده، که در نتیجه منجر به کم شدن آب آن ها می شود. در این حالت فشار روی دیسک ها زیاد شده، باعث سفت شدن و درد می شود. به آسانی و با ایجاد حرکات منظم ( حرکات به جلو و عقب همراه با سر ) و دریافت آب کافی دیسک ها هیدراته ( آبدار ) می شوند و بدین ترتیب می توان از دردهای پشت و گردن جلوگیری کرد.
فشار خون بالا
فشار خون بالا اغلب در نتیجه کاهش حجم خون ایجاد می شود و اصلی ترین علت آن دهیدراتاسیون یا از دست دادن آب بدن می باشد. چون بیشتر از 83% حجم خون را آب تشکیل داده است و وقتی حجم خون کاهش می یابد مویرگ انتهایی برای تامین خون تنگ و یا حتی بسته می شود ( زیرا کشش ( سختی ) توده های ماهیچه ای اتفاق می افتد ) و آب باعث افزایش حجم خون و کاهش سفتی توده های ماهیجه ای و کشش آن می شود.
ورم مفاصل یا آرتریت
سفت شدن مفاصل و ورم مفاصل در نتیجه اصطکاک و تورم مفصل استخوان ایجاد می شود. آب در حقیقت باعث روان شدن مفاصل می شود. وقتی میزان آب کاهش می یابد اصطکاک ( سایش ) بین سطوح غضروف ها افزایش پیدا می کند، که با تورم و سفت شدن همراه است. در صورتی که آب در دسترس باشد حرکات مفصل باعث می شود آب از مغز استخوان به حفره مفاصل راه یابد. با افزایش مصرف آب و حرکات ملایم بدنی مفاصل می توانند با دردهای آرتریک مقابله کنند.
آسم
هر سال بیش از 12 میلیون کودک در آمریکای شمالی تنها به دلیل این بیماری جان خود را از دست می دهند. این بیماری در نتیجه افزایش تولید هیستامین می باشد. از دست دادن آب (دهیدراتاسیون ) باعث تولید هیستامین، بیش از حد طبیعی در بدن می شود، که در نتیجه وارد ریه می شود. (در افرادی که آسم دارند هیستامین بالا است ) برای این که مسیر برونش ها تنگ می باشد و موکوس تولید شده افزایش می یابد.
وجود آب در ریه ها باعث می شود بافت ریه مرطوب مانده، زمان بازدم، رطوبت از ریه خارج می شود. در شرایط طبیعی رطوبت به سرعت جایگزین می شود، ولی در شرایط دهیدراتاسیون (از دست دادن آب) درون بافت ریه از موکوس پر شده، تا از خشک شدن آن جلوگیری کند. مطالعات بر روی حیوانات نشان داده است که دریافت آب، سطح هیستامین را کاهش می دهد و بعد از یک دوره 2 تا 3 هفته ای ذخیره آب ( هیدراتاسیون ) توسط بافت ریه انجام می شود و موکوس ساخته شده کمتر می شود.
تهوع صبحگاهی
در مادران باردار روی می دهد که علل متعددی دارد که یکی از آن ها در نتیجه کم شدن آب بدن ایجاد می شود.
جنین در دنیایی از آب زندگی می کند. سراسر شب که دوره ای طولانی است اگر دریافت آب صورت نگیرد، رحم آب را از خون مادر برای تامین سطوح مایع درونی و جنین می گیرد. صبح که مادر برمی خیزد به علت از دست دادن آب، تهوع و خستگی دارد. از این رو مصرف آب برای مادران باردار لازم و ضروری است.
در اینجا لازم به یادآوری است که آب نمی تواند تمام بیماری ها را درمان کند. بلکه باید بدانیم آب جزو عوامل پیشگیری کننده بسیاری از بیماری ها حتی در بدترین شکل است و برای تاثیر بر فرآیند درمان توصیه می شود.
مراحل ابتلا به کم آبی
مراحل نخست کم آبی، نشانه خاصی ندارد و فقط می تواند شامل خشکی دهان و احساس تشنگی باشد. در مراحل بعدی، علایم شامل پوست خشک و داغ ، سرگیجه، گرفتگی و درد عضلات دست و پاست. وقتی کم آبی شدید شد، نشانه هایی که بروز می کنند شامل موارد زیر است:
* صورت برافروخته و سرخ شده
* کاهش مقدار ادرار
* ادرار غلیظ و زرد پر رنگ
* مشکل دفع ادرار
* گود افتادگی چشم ها
* فرورفتگی سر نوزاد
* عصبانیت و بدخلقی
* رفتار غیرمعقول
* فقدان اشک
در موارد شدید، کم آبی منجر به بیهوشی می شود و روی جریان خون در بدن اثر می گذارد و حتی ممکن است به مرگ بیانجامد.
علایم خطر
این علایم شامل پوست خشک و سرخ شده، نبض تند، پوست سرد و مرطوب وچسبناک، هذیان گویی و گیجی شدید است. در نهایت باید بگوییم با شناخت علائم کم آبی می توانید از بروز چنین مشکلی جلوگیری کنید و روزهای گرم تابستان را با خوشی و سلامت سپری کنید.
نکته
این روزها با توجه به افزایش دمای هوا نیاز بدن به مصرف مایعات افزایش یافته است. توصیه علمی این است که این نیاز را با مصرف آب پاسخ بگوییم. مصرف انواع نوشابه و آب میوه های غیر بهداشتی در فصل گرما مشکلات گوارشی متعددی را به دنبال خواهد داشت. یک بطری کوچک آب معدنی (اما نه بطری یخ زده) یک انتخاب مناسب است.
لیلا زینت بخش
منابع :
علم تغذیه تالیف هلن گوتری
Http: // www.aquasana.com
China radio international
htpp://espadanaco.com
{/author}
تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب