درباره مجله غذا

مجله غذا با هفده سال انتشار یکی از رسانه های مهم در حوزه تغذیه و نیز صنایع غذایی ایران است.

 

هدف مجله غذا ترویج فرهنگ صحیح تغذیه و ارتقا سلامت جامعه است.

مجله دنیای حیوانات

ورود

برنـج تراريـخته، تولـيد يا توقـف؟!

در حقيقت اين محصول در عين حال اولين محصول تراريخته توليدشده در کشورهاي مسلمان و کشورهاي منطقه بوده و اولين برنج تراريخته جهان نيز است. دکتر بهزاد قره‌ياضي، متخصص مهندسي ژنتيک و بنيانگذار پژوهشکده بيوتکنولوژي کشاورزي به عنوان نخستين توليدکننده اين محصول از سال‌ها تلاش خود مي‌گويد. 

چه شد به دنبال کشت برنج تراريخته رفتيد؟
از سن 19 سالگي که براي ادامه تحصيل وارد دانشگاه گيلان شدم با کشت برنج آشنايي زيادي پيدا کردم اما رنجي که براي توليد اين محصول کشيده مي‌شد همواره مرا متاثر مي‌کرد زيرا به ويژه زنان و دختران ما در شمال کشور از صبح مجبور به کار و تلاش در مزارعي پر از سم بودند و مجبور بودند تمام روز را تا زانو و آرنج در اين قبيل مواد خطرناک بگذرانند. اما بدترين لحظه زماني است که کشاورز به شاليزاري که با زحمت فراوان آن را تهيه کرده مي‌نگرد شاهد ساقه‌هايي است که به بار نشسته و يک به يک با آفتي به نام کرم ساقه‌خوار در حال از بين رفتن است. اين گونه بود که با خودم عهد کردم باقي عمرم را صرف حل اين معضل کنم. در نهايت پس از سال‌ها تلاش توانستم فن‌آوري توليد محصولات تراريخته را گسترش دهم و آن را نه تنها براي توليد ديگر محصولات کشاورزي مانند پنبه و چغندر نيز به کار بريم بلکه جامعه را از مهندسي ژنتيک نيز بهره‌مند سازيم تا 75 ميليون ايراني با مصرف غذاي سالم که فاقد بقاياي سموم باشد تغذيه شوند.


 تحقيق روي اين پروژه چند سال به طول انجاميد؟
تحقيق بر روي اين پروژه بيش از 20 سال به طول انجاميده است. از بيست سال پيش تلاش خود را براي رفع اين مشکل آغاز کردم تا بالاخره توانستم اين محصول را تحويل جامعه دهم به طوري که در سال 1373 موفق به توليد آن شديم در حالي که در آن زمان در هيچ کجاي جهان هيچ فردي حتي يک وجب محصول تراريخته کشت نمي‌کرد.


 محصولات تراريخته چه تفاوتي با ديگر محصولات دارد؟
محصول تراريخته به اين مفهوم است که با استفاده از پيشرفته‌ترين روش‌هاي مولکولي توانسته‌ايم صفات مطلوبي را از جمله بي‌نيازي از مصرف سم براي کنترل آفت در يک محصول ايجاد کنيم به اين مفهوم که براي پرورش اين محصول نيازي به مصرف سموم خطرناک شيميايي نخواهد بود.


 اين محصولات از نظر بقاياي سموم چه تفاوتي دارند؟
در حقيقت محصول تراريخته فاقد بقاياي سموم است در حالي که استفاده از سم در توليد محصول غيرتراريخته که فعلا رايج است باعث مي‌شود تا سم در دانه تجمع پيدا کند. کشت محصولات تراريخته و عاري بودن آن از سموم نه تنها کشاورزان را در برابر سموم مصون نگه مي‌دارد بلکه مصرف‌کننده را نيز در معرض خطر قرار نمي‌دهد. از سوي ديگر مصرف سموم در مزارع علاوه بر از بين بردن کرم ساقه، موجودات ديگري از قبيل قورباغه، مارماهي، کفش دوزک و بهاره‌ها را نيز از بين برده و تنوع زيستي را کاهش مي‌دهد.


 منظور از ايجاد صفات مطلوب در گياه چيست؟
يعني گياهي که مي‌کاريم داراي صفاتي مانند مقاومت به آفات باشد. در موسسه بين‌المللي تحقيقات برنج از نوعي پروتئين استفاده کرده‌ايم که اين پروتئين براي انسان و نوزادان و حتي دام و طيور پروتئين خوبي است و منحصرا کرم ساقه‌خوار را از بين مي‌برد. ما در زمان پژوهش و توليد اين محصول برتر تدابيري به کار برديم که اين پروتئين تنها در برگ و ساقه برنج توليد شود بنابراين هيچ تفاوتي از نظر خصوصيات پروتئيني و ارزش‌غذايي با محصولات معمولي ندارد. تنها تفاوت برنج تراريخته آن است که نياز به سم ندارد و فاقد بقاياي سموم است. 


 کشت اين قبيل محصولات از لحاظ اقتصادي نيز به صرفه خواهد بود؟
يکي ديگر از معضلات کشور جنبه اقتصادي توليد محصولات و قيمت تمام شده آن است که با توجه به هزينه بالاي توليد، واردات افزايش پيدا کرده است و قيمت محصولات افزايش يافته است. در صورتي که مي‌توان با توليد محصولات تراريخته بسياري هزينه ها را حذف کرد.


طعم و نحوه پخت اين قبيل محصولات تفاوتي با بقيه دارد؟
تغييرات مولکولي که در گياه داده مي‌شود در حقيقت مقاومت آن را نسبت به آفت افزايش مي‌دهد و هيچ نوع تغييري در طعم و يا شکل ظاهري محصول نخواهد داد به اين ترتيب روش پخت و ديگر ويژگي‌هاي آن نيز تفاوتي نخواهد کرد. 


 در حال حاضر کشورهاي ديگري نيز به توليد محصولات تراريخته مي‌پردازند؟
در حال حاضر فن‌آوري توليد انبوه برنج تراريخته تنها در اختيار ايران و چين است و محصولات تراريخته‌اي چون ذرت، کلزا و سوياي تراريخته به ايران وارد مي‌شود. در حال حاضر بيش از 170 ميليون هکتار محصول تراريخته در 28 کشور جهان کشت مي‌شود.
 در حال حاضر وضعيت توليد و توزيع برنج تراريخته در کشور به چه صورت است؟
توليد اين محصول علي‌رغم تاييد وزراي سابق بهداشت، درمان و آموزش پزشکي و مسئولان، دستاورد علمي بزرگي براي ايران قلمداد شد اما به واسطه شک و شبه برخي مدعيان طرفداري از محيط زيست تا سال 1383 به تعويق افتاد. در اين سال با دعوت وزير جهاد کشاورزي وقت، اين محصول به صورت تجاري وارد بازار مصرف شد اما پس از آن بذور توليد شده در سال 1384 کشت و توزيع محصولات تراريخته در ايران متوقف شد و کار به جايي رسيد که در زمينه مهندسي ژنتيک کشاورزي کشور ايران از بورکينافاسو، اوگاندا، ميانمار، پاکستان، بنگلادش، سومالي و سودان هم عقب افتاد.

 

دکتر بهزاد قره‌ياضي/  متخصص مهندسي ژنتيک

 

{/author}

تمامی حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت رسمی مجله غذا محفوظ می باشد ، و کپی برداری از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی سایت سئو گروه طراحان مکس وب